Sema Marangoz
Sema Marangoz
Giriş Tarihi : 07-01-2016 23:25

Atatürk Anı Müzesi

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanımız Dr.Asım Güzelbey 2004 yılında belediye başkanlığı görevine başladığında, Gaziantep’te yaşayan herkesimin belediyesi olma sorumluluk anlayışı ve bilinciyle belediye çalışmalarını başlatırken, diğer yandan, şehrini çok seven ve belediye başkanlığı görevini şehrine hizmet etme fırsatı olarak gören bir anlayışla da, Gaziantep’in yeni kimlikler kazanması için, vizyon projeler başlatmıştır.

Bu projelerin başında, sanayi alanında önder bir şehir olan Gaziantep’in ekonomisine, Turizm gelirlerinin de katılması amacıyla “Turizm Şehri Gaziantep” kimliğini kazandırma projesi hayata geçirilmiştir.

Gaziantep, tarihin en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapmış olmanın getirdiği birikimleri bugüne taşımaya çalışmış ama yeterince turizm bilinci ve farkındalığı olmaması sebebiyle, somut kültür varlıklarımızı bir bir kaybeden bir şehir olarak gelmiş 2004 yılına kadar. Ta ki Dr.Asım Güzelbey Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı olana kadar…2004 yılından sonra Başkanımızın bize koyduğu hedef ve vizyonla, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi daire başkanlıkları olarak birlik beraberlik ve dayanışma halinde şehrimizin tarihi ve kültürel mirasına sahip çıktık, mirasımızın kalıntılarını yeniden hayata kazandırma çalışmaları yaptık. Sürdürülebilir yaşamları, devamlılıkları olması için de somut olmayan kültür mirasımızın konuları ile fonksiyonlandırdık.

Müzeler Şehri olmak, Turizm Şehri olabilmenin baş gerekliliklerindendir. Bundan yola çıkarak, tarihî yapılarımızı restore edip hayata kazandırma çalışmalarımızın devamında, bu yapıların beş tanesini Gaziantep Büyükşehir Müzeleri olarak , Gaziantep turizmine kazandırdık.

Müzeler zincirimizin son halkası; 19 Mayıs 2013 tarihinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı Sayın Özgür Özaslan’ın, Milletvekillerimizin, Valimizin, Belediye Başkanlarımızın, Emniyet Müdürümüzün, yani kısaca tüm protokolumuzun, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin Slovenya’dan kardeş belediyesi olan Celje şehrinin Belediye Başkanı ve heyetinin, binayı belediyeye hibe eden  Konukoğlu ailesi temsilcilerinin, Gaziantepli sanatçı Arif Erkin Güzelbeyoğlu ile Gaziantep’in geçmişine, kültürüne önem veren, Gaziantep’te yaşayan ve  il dışından gelen, tüm Gazianteplilerin yoğun katılımları ile açılışını yaptığımız, Atatürk Anı Müzesi’dir.

Atatürk Anı Müzesi’nin oluşum fikri; Konukoğlu ailesinin, tarihî Antep sokakları olan Bey Mahallesi’ndeki en güzel Antep evlerinden biri olan bu binayı Büyükşehir Belediyesine verme fikriyle başladı. Başkanımız Dr.Asım Güzelbey ile bir protokol imzaladılar. Bu protokolde, yapılacak olan çalışmada, Atatürk ile ilgili bir fonksiyon olması kaydıyla, bu binanın Büyükşehir Belediyesine hibe edileceği yer alıyordu, bu şartla belediyeye verildi. Belediye Başkanımızla çeşitli toplantılar yaptık, belediyede yapılan toplantılar neticesinde çıkan yol haritasıyla alt yapı çalışmalarına başladık. Sonrasında tarihçilerle, Kültür Turizm Bakanlığı’ndaki yetkili kişilerle görüşmelerimizden sonra konsept şekillendi. Görüştüğümüz kişilerin başında tarihçi, yazar Necdet Sakaoğlu, tarihçi, yazar Turgut Özakman ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan Serhad Akcan vardı. Necdet Sakaoğlu’nun başkanlığında yaptığımız tekrarlı toplantılarla ise konseptimiz şekillendi.

Turgut Özakman bey bize bir öneride bulunmuştu; “Türkiye’de pek çok Atatürk Evi veya Atatürk Müzesi örneği var ama bunlar gerçekten kullanılan malzemelerden yapılan evler veya müzeler değil. Bir düzenleme yapılıp adına Atatürk Evi veya Müzesi diye bir yazı yazılıyor, öylesine sergileniyor. Fakat siz farklı çalışmalar yapan bir ekipsiniz. Faydası gelecek nesillere kalacak şekilde planlanan çalışmalar yapıyorsunuz. Bu çalışmanız da farklı olsun, herkesin yaptığına benzer bir çalışma yapmayın, şimdiye kadar yapılmamış, anlamlı bir çalışma yapın”dedi.

Necdet Sakaoğlu başkanlığında yaptığımız toplantılarda, hep bu hedefi önümüze koyarak, planlama yapmaya çalıştık. Atatürk’ün Türkiye için, Gaziantep için öneminin yer aldığı, yaptığı değerli hizmetlerin, öngördüğü fikirlerin anlatıldığı bir müze çalışması olmasının yanısıra, Cumhuriyet’in kuruluş döneminde Gaziantep için, Türkiye için önemli çalışmaları olan kişileri de tanıtacağımız, Cumhuriyet kazanımlarını anlatacağımız bir çalışmanın birlikte  olması planlanınca, Atatürk Anı Müzesi konsepti ortaya çıktı.

Atatürk’ün Gaziantep ile bağlantısı nedir? Atatürk şehrimize bir kere gelmiş ama Gaziantep, Atatürk’ün yüreğinde çok önemli bir yerdeymiş. Antep Savunması sırasında gösterilen kahramanlık ve cesaretin, Kurtuluş Savaşı için motivasyon etkisi yarattığını belirtmek amacıyla ifade ettiği sözleri var; “Ben Gaziantepli’nin gözlerinden nasıl öpmem ki, onlar sadece Gaziantep’i değil Türkiye’yi kurtardılar”, “Türküm diyen her şehir, her kasaba ve en küçük Türk köyü, Gazianteplileri kahramanlık misali olarak alabilirler”, gibi. Dolayısıyla, Gaziantep’te neden Atatürk ile ilgili bir bina var öncelikle bunun nedenini ortaya koymamız gerektiğinin düşündük.

Atatürk’ün nüfusu, Bey mahallesine kayıtlı, bu da bizim için bir çıkış yoluydu.
Atatürk’ün Bey Mahallesinde hangi evde, nerede kaldığı hakkında bir bilgi yok. Bizim elimizde olan bilgi; Atatürk’in Gaziantep’e gelişinde Vali Konağı’nda misafir edildiği ve bazı aileler tarafından el birliği ile ağırlama yapıldığıdır.

Biz bu çalışma sürecinde Sözlü Tarih Çalışması’na da başlamış olduk, bu çalışma, bizim hep yapmak istediğimiz bir çalışmaydı, güzel bir başlangıç vesilesi oldu. Sözlü Tarih çalışmasında, röportajların yapılması aşamasında ve bilgilerin, belgelerin toplanması aşamasında Gaziantep Üniversitesi’nden Doç.Dr.Halil İbrahim Yakar hoca ile birlikte çalıştık. Çünkü o belgelerin müze değeri olması gibi bir tespiti akademik olarak  yapmak istedik. Seçimi bizim yapmamız doğru olmaz diye düşündük. Yani bütün malzemeleri Halil İbrahim Yakar hoca, Büyükşehir Belediyesi namına teslim aldı, müzede sergilenmesini uygun gördüğü  malzemeleri belediyeye teslim etti. Bundan sonrasında da bu müzeyi gezen,  gören insanlar, zaten bu binada ne sergilenebileceğini görerek Büyükşehir Belediyesine getireceklerdir diye düşünüyoruz. Sözlü tarih çalışması kapsamında yaptırdığımız röportajlarda, Atatürk’ün Gaziantep’e gelişi ve Cumhuriyet kazanımlarını soru olarak baz aldık ama aslında röportaj sorularımız Gaziantep’in geçmiş yaşamındaki kültürel, sosyal tespitler, Gaziantep mutfağı ve anılar şeklinde geniş kapsamlıydı. Biz bu röportajlardaki tüm bilgileri, diğer müzelerimize de ışık tutacak bilgiler, tespitler ve anılar olarak değerlendireceğiz.

Sözlü tarih çalışması röportajları yaptığımız şahıslardan, rahmetli Prof.Dr.Osman Barlas’ın eşi Neyir Barlas bize Atatürk’ün Gaziantep ziyaretinde yatmış olduğu yatağı hediye etti. Atatürk Gaziantep’e 26 Ocak 1933 tarihinde geldiğinde, Vali konağında kalacağı bilgisi verildiğinde Osman Barlas, yurt dışından yeni getirttiği karyolayı “Atatürk bu yatakta yatsın” diyerek Vali Konağı’na göndermiş. Karyola, daha sonra özel bir anısı olduğu için, aile tarafından korunarak saklanmış ve Atatürk Anı Müzesi’nde sergilenmek üzere belediyemize hediye ettiler. Tabii o zaman, herkes Atatürk’ü en iyi ve en güzel şekilde ağırlamak için el birliği ve itina ile ellerinden gelen hizmeti, dayanışmayı göstermişler.

Özay Erkılınç hanımın anlattıklarına göre yemek takımı, kahve takımı gibi malzemeler de Atatürk’e yapılan serviste kullanılması amacıyla, misafir edildiği mekana gönderilmiş. Atatürk’e kahve ikram ettikleri fincanı da, Özay hanım belediyemize hediye etti Atatürk Anı Müzesi’nde sergilenmek üzere.

Atatürk’e yemek servisi yapılan yemek takımı,  Gaziantep Müzesi envanterine kayıtlı olarak  Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde, depoda bulunuyordu. Talebimiz üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı Sayın Özgür Özaslan tarafından, Atatürk Anı Müzesi’nde sergileme olarak  belediyemize verilmesi uygun görüldü.

Yani bunlar, gerçekten Atatürk’ün kullandığı malzemeler olduğu için bu binada yer aldılar. Bizim bu kadar büyük bir evi doldurabileceğimiz kadar, gerçekten Atatürk tarafından kullanılmış olan malzemeler bulmamız maalesef mümkün değil. Zaten Anı Müzesi olarak düzenlemekteki amacımız da, sadece Atatürk ile ilgili bir malzeme sunmak değildi, başta da belirttiğim gibi, Atatürk’ün Gaziantep’e verdiği değer, neden Gaziantep’e gelmeyi uygun görmüş, Gaziantep’e  Atatürk’ün bakış açısı, Türkiye Cumhuriyeti döneminde Gaziantep nasıl bir değerde, konumda, Cumhuriyet döneminin başlaması ile kazanımlar neler olmuş… Biz bu bilgileri yeni nesillere anlatmayı tercih ediyoruz bu binada.

Pek çok Gaziantepli, Cumhuriyet döneminin şekillenmesinde rol oynamış. Mesela, Ömer Asım Aksoy; Türk dilinin oluşumunda çok büyük rol oynamış, gurur duyduğumuz bir Gaziantepli veya Mütercim Asım; şimdilerde cadde desem yeni nesil çok iyi biliyor ama Mütercim Asım kimdir dediğim zaman onu bilen çok az kişi vardır. Biz aslında işin biraz da bu kısmını önemsedik, Gaziantepli olsun olmasın şehrimiz için, Türkiye için önemli çalışmalar yapmış, bu bölgede yaşamış olan insanların da bu bina sayesinde yeni nesillere tanıtılmasını amaçladık, adının Anı Müzesi olması da bu nedenle… Tanıtabildiğimiz isimler giderek çoğalacak çünkü konsept eklemeye müsait ve tanıtılması gereken isimler bu kadarla sınırlı değil. Gaziantep bu konuda şanslı bir il. Şehri ve ülkesi için çalışmış, önemli işler yapmış pek çok değerli insan yaşamış bu şehirde…

Şu anda müzenin  bir odasında panolarda tanıtılan şahsiyetler:
Şahinbey, Şehit Kamil, Karayılan, Kılıç Ali Bey, Yirik Fatma, Mütercim Asım, Ömer Asım Aksoy, Hamdi Kutlar, Dr.Mecit Barlas, Ali Nadi Ünler, Kamil Ocak, Cemil Cahit Güzelbey, Cemil Alevli, Ali İhsan Göğüş ve Fehime Ünver’dir.

Atatürk Anı Müzesi içinde bulunan odaların isimleri:

- Atatürk Araştırma Kitaplığı
- Geleneksel Antep Evi Odası
- Cumhuriyet Kazanımları ve Gaziantep Odası
- Sözlü Tarih Odası
- Atatürk ve Gaziantep Odası
- Seminer Odası
- Hediyelik Eşya Odası
- Sinevizyon Odası
- Kafeterya

Bu konsept önce de belirttiğim gibi gelişmeye müsait olarak planlandı. Yani binayı gezip “Burada bir de şöyle bir bilgi olsaydı o eksik kalmış” dediğinizde o eksiği hemen tamamlayabileceğimiz bir imkan var. Biz bu kadar bilgi ve malzemeyle binayı hizmete açtık ama bundan sonra daha da zenginleşecek diye tahmin ediyorum. Pek çok Anteplinin evinde Cumhuriyet döneminin ilk yıllarına ait ve gerçekten müzede sergilenme değeri olan malzemeler vardır ve bize getireceklerini düşünüyorum veya panolarda olan bilgilerde eksiğimiz varsa onları bize söylediklerinde ekleme imkanımız var. Aynı zamanda bahsettiğim sözlü tarih çalışması kapsamında bazı röportajlar yaptık ama bizim bilmediğimiz bilgiye sahip olan başka bir Gaziantepli varsa onunla da röportaj yapıp kiosklara yükleme imkanımız var. Elimizde o dönemden anı olabilecek, müzede herkese bir şeyler anlatabilecek fotoğraflar vardı, onları yükledik kiosklara. Başka değerli fotoğraflar bize geldiğinde yine onları da ekleyebileceğiz. Yani burası aslında bir yaşayan müze. Geçmişi bu kadarla anlatmak çok yeterli değil, bu sadece bir başlangıçtı. Bundan sonra bu müzedeki anlatım daha da zenginleşecektir diye ümit ediyorum.

Binadan sadece müze olarak da yetinilmemesi gerektiğini düşündük. Bir tane kütüphane odası var, orada geçmişe ait Cemil Cahit Güzelbey, Ali İhsan Göğüş kütüphanelerinden çok değerli kitaplar var. Bu kitaplardan istifade etmek isteyenler gelip bilgilenebilecekleri şekilde kullanabilecekler ama bu binanın dışına çıkarmamak koşuluyla kitaplardan faydalanabilecekler. Ayrıca burada bizim bazı kültürel etkinliklerimiz de oluyor. Sadece bu teşhirle yetinmeyip tekrar tekrar gezilebilir bir müze olmasının, sürdürülebilir fayda yaratma imkanı olduğunu düşünüyorum. Çünkü artık dünyada müzecilik, bir kere gittim, gezdim, gördümle kalmaması gereken, yaşayan, etkinliklerle zenginleşen, tekrar tekrar gidip gezilmesi gereken binalar mantığı ile işletiliyorlar. Biz de kendimize bu hedefi örnek alarak işletme ve yönetme planlaması yapıyoruz.

Bey mahallesi , eski Antep evlerinin, eski Antep sokaklarının olduğu  tarihî, kültürel değeri olan bir mahalle. Tabii bu değer, Büyükşehir Belediyesinin İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı’nın bu mahallede yaptığı sokak sağlıklaştırma projesi ve restorasyonlar sonrasında yeniden kazanılan, yıkılmaya yüz tutmuşken yeniden yakalanan bir değer. Bizim şehrimizde “eski” kavramı öncelerde işe yaramaz anlamına gelirdi fakat şimdi bu restorasyonlar ve fonksiyon kazandırma çalışmalarından sonra “eski” kelimesi “değerli” anlamını kazandı. Bu sokaklara herkesin güvenli bir şekilde, keyifle ve kolayca gidebilirliğini sağladık.

Bu değer aslında turizmde çok önemli. Biz madem Gaziantep’i turizm şehri yapmaya çalışıyorsak, tarihi sokakları, tarihi evleri mutlaka, turizm alanları, gezi alanları içerisinde değerli hale getirmek zorundayız. Gaziantep Büyükşehir Belediyesine ait bir bina var; Atatürk Anı Müzesi’nin tam karşısındaki Kayacık Kültür Merkezi. İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı KUDEB ofisinin de olduğu bu binada, SODES projemiz sayesinde Çocuk Sanat Merkezi’mizi oluşturduk. Kurslara çok sayıda çocuklar ve onları getiren aileler geliyorlar. Onun yanında yine güzel bir Antep evinde Sunay Akın danışmanlığında Oyuncak Müzesi’ni açtık. Bu müzenin de ziyaretçileri çok sayıda yetişkin ve çocuk olarak artmakta. Yine bitişiğinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Hasan Süzer Etnoğrafya müzesi var. Dolayısıyla bu sokak, kültür, sanat ve müzeler sokağı oldu. Atatürk Anı Müzesi’nin de bu sokakta yer alması bu kimliğe katkı oldu.

Şimdi Müze binası olan bu Antep evinin çok güzel bir iç bahçesi var. Biliyorsunuz Gaziantep’te bu iç bahçenin adı “hayat”tır. Ziyaretçilerin oturup bir çay, kahve içme, hediyelik bir şeyler alma ihtiyaçlarının karşılanacağı bir alanın burada var olmasının, müzeyi tekrar tekrar gezmeye bir vesile olacağını düşünüyorum.

Onun dışında bir tane toplantı odamız var. Burası müze olmanın yanısıra bir eğitim merkezi, toplantı merkezi de olacak. Çok büyük bir alan olmasa da, projeksiyonu, perdesi ve toplantı masa ve sandalyeleri olan bir salonumuz var. Her sandalyenin arkasına Gaziantepli, Cumhuriyet döneminde önemli işler yapmış şahsiyetlerin isimlerini yazdık, öğrenciler orada toplantı yaparken göz aşinalıkları olsun diye.

Bizim kuşağımız, annelerimizden, babalarımızdan hatta dedelerimizden, ninelerimizden Cumhuriyet’in ilk yıllarını dinleyerek büyüyen bir kuşaktır. Ama bizim çocuklarımız bizden bunları dinleyemediler. Onlar bizim anılarımız değil çünkü. Bizim çocuklarımız bu konulardan uzak kaldılar. Bir de onların çocuklarının olduğu nesli düşünürsek, geçmişimizdeki önemli değerlerimizin, unutulmaya yüz tutması gibi bir tehdit söz konusu, bu sebeple, biz bu vazifeyi üzerimize aldık.

Atatürk Anı Müzesii’nin avlusunda bir cam kaide içinde Gaziantep’in Gazilik Nişânı’nın replikası var ve yine avludaki duvarda Atatürk’ün Bey mahallesine kayıtlı olduğu nüfus cüzdanı örneğinin bir tanıtımı var.

 

Yani bu müzede üç fonksiyon var diyebiliriz;

Birincisi Atatürk ile Gaziantep’in birleştiği konuların aktarıldığı konular. İkincisi; bu vesileyle başlatılmış olan sözlü tarih çalışmaları.

Üçüncüsü; Cumhuriyet kazanımlarının Gaziantep’teki sosyal ve kültürel yaşamındaki değişimlerini anlatan materyaller, malzemeler ve fotoğraflar…

Biz Gaziantep Büyükşehir Belediyesi olarak, Belediye Başkanımız Dr. Asım Güzelbey’in önerileri ve destekleri ile Atatürk Anı Müzesi çalışmasına başladığımızda, yukarıda bahsettiğim konuların yanında iki konu daha vardı bu konseptin içinde olmasının uygun görüldüğü. Birincisi; Atatürk’ün animatronik balmumu heykeli ve diğeri Gaziantep’i geçmiş dönemden alıp, şanlı Antep Savunması’nın anlatıldığı yılları, Cumhuriyet kazanımları dönemi ile anlatan bir filmi, 3D teknolojisi ile hazırlatıp, hologram tekniği ile sunmaktı. Bu iki konu için gereken mekanın, bir Antep evinin odalarından daha büyük bir mekan olması gerekliliği üzerine, Belediye Başkanımız Dr.Asım Güzelbey girişimlerde bulunarak, Antep Savunması’nın izlerini hâlâ madalya gibi üzerinde taşıyan, Öğretmenevi’nin bitişiğindeki, tarihî Kendirli Kilisesi’ni Büyükşehir Belediyesi bünyesine aldırdı. Bu binanın bir özelliği de Gazi Mustafa Kemâl Atatürk’ün Gaziantep’i ziyaretinde halka hitap ettiği balkonun bulunduğu binanın yanında olmasıdır. Bu özelliğinden dolayı Kültür Merkezi olarak ileri teknoloji ile donanımlandırdığımız Kendirli Kilisesi’nin adı “Kendirli Gazi Kültür Merkezi” olarak uygun görüldü, TBMM tarafından Gazilik ünvanı ile onurlandırılan ikİ Gazi’yi; Gaziantep’i ve Gazi Mustafa Kemâl Atatürk’ü bu merkezde birarada andığımız için…

Atatürk animatronik balmumu heykeli Florida’daki bir atölyede yapıldı. Baş kısmına yerleştirilen animatronik mekanizma yüzünden Atatürk’e çok benzememiş olması sebebiyle, belediye başkanımız Asım Güzelbey, Prof.Dr.Yılmaz Büyükerşen beyden rica etti ve birlikte Florida’daki atölyeye gittiler. Biliyorsunuz Sayın Büyükerşen Türkiye’nin çeşitli illerindeki müzelerdeki ve Anıtkabir’deki Atatürk balmumu heykellerini kendi atölyesinde yapmış olan bir balmumu heykel sanatçısıdır. Sayın Büyükerşen’in yardımlarıyla Atatürk’e benzerliği biraz daha sağlanan balmumu heykele, Gaziantep Üniversitesi Konservatuvarı stüdyosunda, değerli hocamız Fahri Çepik beyin yardımlarıyla, Nutuk’tan bir parçanın ve Atatürk’ün Gaziantep için söylediği söylemlerin kaydını yaptırdık ve Amerika’daki atölyeye gönderip animatronik heykele yüklettik. Dolayısıyla bu binanın fonksiyon konuları  ile Atatürk Anı Müzesi’nin fonksiyon konuları birbirini tamamlayıcı, bütünleyici özelliktedir. Bu sebeple bu iki binanın çalışmasını birlikte yürüttük ve ben ziyaretçilere bu iki merkezi bir bütün olarak görmelerini ve mümkünse aynı gün içinde gezmelerini öneririm.

Atatürk Anı Müzesi, haftanın her günü sabah saat: 8.30-18.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Alanyaspor 9 3
  • 2 Çaykur Rizespor 8 4
  • 3 Fenerbahçe 7 3
  • 4 Yukatel Denizlispor 7 4
  • 5 Galatasaray 7 4
  • 6 Gazişehir Gaziantep 7 4
  • 7 Yeni Malatyaspor 6 4
  • 8 Trabzonspor 6 4
  • 9 Konyaspor 6 4
  • 10 Sivasspor 5 4
  • 11 Antalyaspor 5 4
  • 12 MKE Ankaragücü 5 4
  • 13 Beşiktaş 4 4
  • 14 Medipol Başakşehir 4 4
  • 15 Kayserispor 2 4
  • 16 Göztepe 2 4
  • 17 Gençlerbirliği 1 4
  • 18 Kasımpaşa 1 4
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
Frankfurt Başkonsolosluğunun
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Avrupa Olay Gazetesi 87.Sayı
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA