Beynin Sessiz Yıkımı
Stanford Üniversitesi’nde yapılan dikkat çekici bir araştırma, sürekli memnuniyetsizliğin ve şikâyetin beyinde somut izler bıraktığını ortaya koydu. Buna göre kronik şikâyet, hafıza ve öğrenme kapasitesiyle doğrudan bağlantılı olan hipokampüsün küçülmesine yol açıyor. Bunun sonucu unutkanlık, uzun vadede ise Alzheimer gibi demans hastalıklarına yakalanma riskinin artmasıdır.
Ancak olumsuz etkiler yalnızca bununla sınırlı değildir. Sürekli şikâyet eden kişilerde stres hormonu **kortizol** yoğun şekilde salgılanır. Bu durum kalp çarpıntısına, huzursuzluk hâline ve titremelere yol açar. Uzun vadede ise obezite, diyabet ve kalp-damar hastalıkları riskini yükseltir.
Şikâyetin Kültürel Yüzü
Bilimsel bulgular, Türkiye’de kuşaklar boyunca gözlemlenen bir gerçeğe de ışık tutuyor: Şikâyet kültürü. Aile içinde, kahvehanelerde ya da sokakta; toplumun farklı kesimlerinde sürekli şikâyet, yapıcı diyalogdan daha çok yer kaplıyor.
On yıllar önce de aynı tablo mevcuttu: İnsanlar ülkenin durumunu, hükümeti ve hatta kendi kültürlerini küçümsemeyi alışkanlık hâline getirmişti. Bu alışkanlık bugün de devam ediyor. Çoğu gözlemciye göre, dünyada kendi vatanını ve yaşam koşullarını böylesine ağır sözlerle yeren bir millet az bulunur.
Bu yaklaşım tehlikeli bir kısır döngü yaratıyor: Sürekli olumsuzluklara odaklanan birey ve toplum, değişim iradesini kaybediyor. Böylece nesiller boyu aktarılan bir “aşağılık kompleksi” ortaya çıkıyor.
Kabullenmek ve Değiştirmek
Burada önemli olan, değiştirilebilecek olanla değiştirilemeyecek olanı ayırt etmektir. Hava koşulları, uluslararası yükümlülükler ya da jeopolitik dengeler gibi bazı konular bireylerin ya da hükümetlerin iradesi dışında kalır. Bunlar için öfkeye kapılmak yerine soğukkanlılık ve diplomasi daha doğru bir yoldur.
Ancak meslek, yaşam biçimi, sosyal sorumluluk veya siyasal katılım gibi alanlarda bireyler ve toplum aktif rol oynayabilir. Sürekli şikâyet ederek mağdur rolüne sığınmak yerine, çözüm üretme cesaretini göstermek gerekir.
Olumsuz Döngüyü Kırmak
Şikâyet bulaşıcıdır. Çoğu sohbet, kimin durumunun daha kötü olduğunu kanıtlama yarışına dönüşür. Bunun yerine, yapıcı ve olumlu konulara yönlendirmek çok daha faydalıdır.
Burada **şükran duygusu** kilit noktadır: Hayatta sahip olduklarımızı, ülkemizin sunduğu imkânları sık sık hatırlamak; negatif bakış açısını kırar ve toplumsal dinamizmi artırır. Türkiye, 90 milyon insana yurt olan, köklü tarih, zengin kültür ve büyük potansiyele sahip bir ülkedir. Bu değerleri küçümsemek yerine korumak ve geliştirmek gerekir.
Ulusal Şikâyete Son!
Şikâyet kısa süreli bir rahatlama sağlayabilir, fakat uzun vadede bireyleri ve toplumları felç eder. Türkiye’nin ihtiyacı sürekli öz-eleştiri değil, çözüme odaklı yapıcı enerjidir.
Pozitif düşünen daha az şikâyet eder, harekete geçen daha çok şey değiştirir.
Bu nedenle şu ilkeyi unutmamak gerekir:
Yıkmak yerine koru, kaybetmek yerine kazan.
Murat Mümtaz Gök
Almanya Freie Wähler Partisi Würzburg İl Başkanı
Yeminli Tercüman ve araştırmacı yazar