MACİT KARAAHMETOĞLU: “ANTALYA’DA İKLİM ZİRVESİ, ADANA’DA ÇEVRE FELAKETİ”

Dünyanın iklim kriziyle mücadeleyi görüşmek üzere Antalya’da bir araya geldiği gün, Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesinde yayımlanan haber, uluslararası çevre politikalarının karşı karşıya olduğu çelişkileri bir kez daha gündeme taşıdı. Habere göre Avrupa Birliği’nin plastik atık ihracatının üçte birinden fazlası Türkiye’ye yönelirken, Adana’daki geri dönüşüm tesislerinin çevresinde ciddi çevre kirliliği yaşanıyor. Bölgede yer alan üniversite olan Çukurova Üniversitesi’nden bilim insanı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu’nun araştırmalarında, bazı geri dönüşüm tesislerinin aşağı kesimlerindeki sularda mikroplastik yoğunluğunun yukarı kesimlere kıyasla 132 kata kadar yükseldiği tespit edildi.

Antalya’daki iklim konferansına katılacak olan Karaahmetoğlu, gelişmelere ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
“Türkiye’nin dünyanın en önemli iklim konferanslarından birine ev sahipliği yapması kuşkusuz önemli. Ancak bu ev sahipliği, beraberinde ciddi bir sorumluluk da getiriyor. Bugün Antalya’da sürdürülebilirlik, çevrenin korunması ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakılması konuşulurken, aynı bölgedeki Adana’da plastik atıkların toprağı ve su kaynaklarını kirletmesi görmezden gelinmemeli. İklim mücadelesinin başarısı, konferans salonlarında verilen mesajlarla değil, bu mesajların gerçek hayatta ne ölçüde karşılık bulduğuyla değerlendirilir.”

Karaahmetoğlu, sorunun yalnızca Türkiye’nin atık yönetimi politikalarıyla açıklanamayacağını, Avrupa’nın yıllardır sürdürdüğü atık ihracatı anlayışının da sorgulanması gerektiğini belirtti:

“Çin’in 2018 yılında plastik atık ithalatına yönelik yasağı yürürlüğe koymasının ardından Avrupa’nın plastik atıkları giderek daha fazla Türkiye’ye yöneldi. Avrupa Birliği çevre standartları konusunda dünyaya örnek olmayı hedeflerken, kendi atıklarının başka ülkelerde yarattığı sonuçlara gözlerini kapatamaz. Kendi sınırlarımız içinde yüksek çevre standartları uygularken, atıklarımızın başka ülkelerde doğayı ve insan sağlığını tehdit etmesini kabul edemeyiz. Çevre sorunlarını başka ülkelere ihraç ederek çevreci olunamaz.”

Türkiye’deki denetim eksikliklerinin ve plastik atık ithalatının ekonomik gerekçelerle sürdürülmesinin de eleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Karaahmetoğlu, şunları söyledi:

“Adana’da ortaya çıkan tablo, denetim mekanizmalarının etkinliğine ilişkin ciddi soru işaretleri doğuruyor. Çocukların eğitim gördüğü okulların yakınında atıkların birikmesi, tarım alanlarının ve su kaynaklarının kirlenmesi riski, ekonomik kazanç gerekçesiyle geçiştirilebilecek meseleler değil. Türkiye, Avrupa’nın çöp kutusu olmamalı.”

Plastik kirliliğinin yalnızca atıkların depolandığı alanlarla sınırlı kalmadığını belirten Karaahmetoğlu, mikroplastiklerin ekosistem ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine de dikkat çekti:

“Plastik kirliliğinin en tehlikeli boyutlarından biri, gözle göremediğimiz parçacıkların doğaya yayılmasıdır. Mikroplastikler akarsulara, denizlere ve su canlılarına ulaşıyor; besin zinciri yoluyla insanlara da taşınıyor. Bilimsel araştırmalarda insan kanında, akciğer dokusunda ve plasentada mikroplastik parçacıklarının tespit edilmiş olması, sorunun ne kadar geniş bir boyuta ulaştığını gösteriyor. İnsan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin tamamı henüz bilinmese de bu bulgulara gözlerimizi kapatamayız.”

Akdeniz’in plastik kirliliğinden etkilenmesinin Türkiye açısından çevresel olduğu kadar ekonomik sonuçlar da doğurabileceğine işaret eden Karaahmetoğlu, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

“Adana’daki su kanallarından Seyhan Nehri’ne ve oradan Akdeniz’e taşınabilen plastik kirliliği, yalnızca yerel bir sorun değil. Deniz ekosisteminin, balıkçılığın, tarımın ve turizmin geleceği de bu tehdidin bir parçası. Türkiye’nin en önemli turizm bölgelerinden biri olan Akdeniz kıyılarının kirlenmesi, uzun vadede ülke ekonomisini de olumsuz etkileyebilir. Bugün kısa vadeli kazanç uğruna göz ardı edilen çevresel risklerin yarın çok daha ağır ekonomik ve toplumsal bedelleri olacaktır.”

Karaahmetoğlu, plastik atık ticaretinde şeffaflığın artırılması, çevresel açıdan riskli sevkiyatların önlenmesi, bağımsız denetimlerin güçlendirilmesi ve Almanya ile Türkiye arasında daha etkili iş birliği mekanizmalarının kurulması gerektiğini vurgulayarak açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“İklim kriziyle mücadelede artık yalnızca hedef açıklamak, uluslararası zirveler düzenlemek ve iyi niyet mesajları vermek yeterli değil diye düşünüyorum. Almanya ve Avrupa Birliği kendi atıklarının sorumluluğunu üstlenmeli, Türkiye ise çevre mevzuatını kararlılıkla uygulamalı ve halk sağlığını ekonomik çıkarların önünde tutmalı. Antalya’daki zirve, çevre politikalarındaki çelişkileri örtmek için değil, onlarla yüzleşmek ve gerçek bir değişim başlatmak için fırsat olmalıdır.”