ifo Enstitüsü, Münih Teknik Üniversitesi (TUM), Leibniz Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü Halle (IWH) ve Alman Yükseköğretim ve Bilim Araştırmaları Merkezi (DZHW) tarafından yürütülen araştırmada, Almanya genelinde 18 binden fazla kreşe aynı içerikte başvurular gönderildi. Almanca çağrışımlı isimlerle yapılan başvuruların yüzde 71’ine yanıt verilirken, Türkçe çağrışımlı isimlerde bu oran yüzde 66’da kaldı. Somut kreş yeri teklifi alma olasılığı ise Türkçe çağrışımlı isimlerde yaklaşık yüzde 20 daha düşüktü. Ebeveynlerin üniversite mezunu olduğunun belirtilmesi de bu dezavantajı ortadan kaldırmadı.
Araştırmayı değerlendiren Karaahmetoğlu şu ifadeleri kullandı:
“2026 yılında Almanya’da ailelerin yalnızca soyadları nedeniyle kreş arayışında dezavantajlı duruma düşürülmesi bir skandaldır. Türk kökenli insanların yarım asrı aşkın süredir toplumun ayrılmaz bir parçası olduğu bir ülkede, çocukların daha hayatlarının başlangıcında ayrımcılıkla karşılaşması kabul edilemez. Önyargıları çocukların sırtına yüklemek, toplumsal eşitsizliği daha doğumdan itibaren derinleştirmektir.
Üstelik bu tablo yeni değil. 2014 yılında Alman Vakıfları Entegrasyon ve Göç Uzmanlar Konseyi (SVR) tarafından gerçekleştirilen araştırmada, aynı niteliklere sahip Almanca isimli adayların yüzde 20,2’si mesleki eğitim başvurularında görüşmeye davet edilirken, Hakan Yılmaz gibi Türkçe isim taşıyan adaylarda bu oran yalnızca yüzde 14,6’ydı.
On yılı aşkın süre önce meslek hayatına girişte tespit ettiğimiz ayrımcılık kalıplarının bugün daha kreş çağında karşımıza çıkması, yeterli ilerleme kaydedemediğimizin açık göstergesidir.”
Erken çocukluk eğitimine erişimdeki eşitsizliklere de dikkat çeken Karaahmetoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Federal İstatistik Dairesi’nin 2023 verilerine göre üç yaşından küçük, göç geçmişi olmayan çocukların yüzde 44,5’i kreşe giderken göç geçmişi olan çocuklarda bu oran yalnızca yüzde 22,3’tür. Üç ile altı yaş grubunda ise oranlar sırasıyla yüzde 99,3 ve yüzde 76,8’dir. Bu farkların tamamı ayrımcılıkla açıklanamaz ancak yeni araştırma, eşitsizliğin başvuru süreçlerinde de ortaya çıkabildiğini gösteriyor.
Yıllardır göçmen kökenli çocukların Almancayı erken yaşta öğrenmesinin ve topluma uyum sağlamasının önemini konuşuyoruz. Peki, bu çocukların dil öğrenebilecekleri ilk kurumsal ortam olan kreşlere erişimini neden eşit biçimde sağlayamıyoruz?
Bir çocuktan Almancayı öğrenmesini bekleyip ona Almancayı öğrenebileceği kreşin kapısını soyadı nedeniyle daha zor açmak, uyum politikası değil, fırsat eşitsizliğidir.
Sorun yalnızca ailelerin topluma ne kadar uyum sağladığı değil, kurumlarımızın bütün çocuklara ne kadar eşit davrandığıdır.”
Kreşlere kabul süreçlerinde somut önlemler alınması gerektiğini vurgulayan Karaahmetoğlu, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Araştırma kapsamında görüşülen 400’den fazla kreş yöneticisinin yaklaşık yüzde 85’i kabul kararlarını kendilerinin verdiğini belirtiyor. Elbette kreşlerin personel ve kapasite sorunlarını biliyoruz. Ancak kaynakların sınırlı olması, eşitsiz muameleyi haklı çıkaramaz.
Bu nedenle araştırmayı gerçekleştiren bilimsel kurumların şeffaf kabul sistemlerine yönelik önerilerini destekliyorum. Eyaletler ve yerel yönetimler, nesnel ve denetlenebilir kabul kriterlerini güçlendirmeli, ayrımcılık şikâyetlerinin etkili biçimde incelenmesini sağlamalıdır.
Kreş, eğitim zincirinin ilk halkasıdır. Burada erişimi zorlaştırılan çocukların ileride karşılaşacağı eşitsizlikleri ortadan kaldırmak çok daha güç olabilir. 2014 yılında mesleki eğitim başvurularında gördüğümüz ayrımcılığın bugün kreşlerde de karşımıza çıkması karşısında bir on yıl daha bekleyemeyiz. Bir çocuğun soyadı, hangi kapıların kendisine açılacağını belirlememeli. Çünkü eşit fırsatlar sunamadığımız çocuklardan, ileride eşit başarı bekleyemeyiz.”
