Yıl 1950’ler… Arasa Çarşısı’nda Mustafa adında dürüstlüğüyle tanınan bir saraç ustası vardır. Bir gün dükkânı kısa süreliğine çırağına bırakıp dışarı çıkar. O sırada içeri giren bir müşteri duvardaki kemeri sorar. Kemerin fiyatı bir liradır; fakat çırak işi bilmediğinden “Bir lira yirmi beş kuruş” der. Pazarlık sonunda kemeri bir lira on kuruşa satar.
Usta dönüp durumu öğrenince şaşırır:
“Oğlum, o kemer zaten bir liraydı. Adamdan neden on kuruş fazla aldın?”
Sonra o fazla alınan on kuruşu çırağın avucuna koyar:
“Git, müşteriyi bul ve hakkını geri ver. Kul hakkı bizim dükkânda durmaz. Helalimize haram katma, bereketimizi kaçırma”
Çırak Arasa’nın sokaklarını, hanlarını, çarşısını dolaşır ama müşteriyi bulamaz. Elindeki on kuruş ağırlaşır. “Hiç olmazsa bir ihtiyaç sahibine vereyim” diye düşünür. Gariptir, o gün çevrede bir tek dilenciye bile rastlayamaz. Tam geri dönecekken yol kenarında yorgun bir köylü görür; selam verip parayı adamın avucuna bırakır.
Yaşlı adamın gözleri dolar ve dilinden şu dua dökülür;:
“Allah seni de, seni yetiştireni de darda koymasın evladım…”
Çırak dükkâna dönüp olanları anlatınca Mustafa Usta cebinden bir miktar daha para çıkarıp çırağın avucuna sıkıştırır:
“İyi etmişsin… Ama az etmişsin. Bunu da götür o adama ver gel ”der
Bir şehrin gerçek zenginliği nedir? Kasasındaki para mı, çarşısındaki vicdan mı?
İşte o cümle, bana göre sadece bir esnaf nasihati değildir. Bu, bir şehrin ahlak manifestosudur.
Eskinin Gaziantep çarşılarında ticaret yalnızca mal alıp satmak değildi. Güven, helal kazanç, kul hakkı ve merhamet en büyük sermayeydi. İnsanlar bir kuruşun hesabını paranın değeri için değil, vicdanın değeri için yapardı.
Bugün çarşılar büyüdü, alışveriş biçimleri değişti, teknoloji hayatımıza girdi. Ama değişmemesi gereken bir şey var: Başkasının hakkına gösterilen hassasiyet.
Belki de bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, daha fazla kazanmak değil; Mustafa Usta’nın o kısa cümlesinde saklı olan büyük ahlakı yeniden hatırlamak:
"Helalimize haram katma, bereketimizi kaçırma"
İbrahim Alisinanoğlu-08.07.2026