Bu bir Antep atasözüdür.
Eskiden Antep’in dağ köylerinden birinde Hacı dayı adında kendi hâlinde, garip ama kimseden medet ummayan minnetsiz bir adam yaşarmış.
Bir gün Hacı Dayı’nın boz eşeği kaybolmuş. Akşama kadar dere tepe aramış ama bulamamış. Köylülerden biri aklına girmiş: — Git ağaya söyle, birkaç adamını salıp eşeğini buldursun...
Hacı Dayı istemeye istemeye konağa varmış. Huzura çıkmış. Ağaya durumu anlatıp yardım isteyince Ağa kaşlarını çatıp gürlemiş: — Ulan! Benim işim gücüm yok da senin eşeğini mi arayacağım? Var git işine! Yıkıl karşımdan ”
Hacı dayı ağaya hiç tepki göstermeden oradan usulladanak ayrılmış. Ulu bir dağın eteğine varıp ellerini ağzına siper edip başlamış haykırmaya: — Aman dağlar!.. Yaman dağlar!.. Ağaya vardım, "Var git!" dedi. Benim boz eşekten haberiniz var mıdır?
Hacı dayının sesi yankılanırken, sesi duyan karşı yamaçtaki bir çoban seslenmiş: — Emmi! Senin boz eşek şu kuytu derede geven yiyor!
Hacı Dayı koşup eşeğine sarılmış. Sonra yüzünü ulu dağa dönüp şapkasını saygıyla çıkarmış: “
— Ey koca dağ, Allah senden razı olsun! Ağa bir tatlı sözü esirgerken sen bana ses verdin, derman oldun... Üstelik Ağa beni kapı dışarı ederken sen bana yol gösterecek adam bile gönderdin!” Deyip minnettarlığını belirtirken, mutluluk içinde evin yolunu tutmuş…
Köyün kahvehanesinin önünden eşeğiyle geçen Hacı dayıyı gören köylüler merakla sormuşlar:
— Hacı Dayı, eşeği kim buldurdu? Ağanın adamları mı?
Hacı Dayı tebessüm etmiş: — Ağa bulmadı... Bey bulmadı... Dağ buldurdu! Dağ!
Kahvedekiler gülüşürken köşedeki bilge bir ihtiyar tespihini sallayıp şöyle demiş:
"Aman beyler!" demeden, "Aman dağlar!" demeli. Çünkü dağ hiç olmazsa sesini geri verir; kibirliden onu bile alamazsın...
O günden sonra "Aman beyler!" demeden, "Aman dağlar!" demeli sözü kulaktan kulağa ulaşır, dillere pelesenk olur. Bazen güvendiğinden umduğunu bulamazsan hayal kırıklığına uğramamak için; “AMAN BEYLER DEMEDEN, AMAN DAĞLAR DEMELİ” Denir. İnsana değil, kendi gücüne ve sabrına güven hatırlatması yapılır.
İbrahim Alisinanoğlu-06.08.2026